Rus dilindən Azərbaycan dilinə tərcümə qaydaları

Rus dilindən Azərbaycan dilinə tərcümə zamanı yalnız sözlərin qarşılığını tapmaq kifayət etmir. Rus və Azərbaycan dilləri fərqli dil ailələrinə aid olduğundan qrammatik quruluş, cümlə sintaksisi və üslub baxımından əhəmiyyətli fərqlərə malikdir. Keyfiyyətli rus dilindən Azərbaycan dilinə tərcümə mətnin mənasını, üslubunu və müəllifin fikrini tam şəkildə qorumağı tələb edir.

Uzun cümlələrin sadələşdirilməsi

Rus dilində uzun və mürəkkəb cümlələrdən geniş istifadə olunur. Bir cümlədə bir neçə fikir, əlavə izah və ara sözlər yerləşə bilər.

Məsələn:

«В связи с изменениями, внесёнными в законодательство, компания обязана представить отчёт до конца месяца.»

Bu cümlə Azərbaycan dilinə çevrilərkən daha sadə və aydın formada təqdim edilə bilər:

“Qanunvericiliyə edilmiş dəyişikliklərlə əlaqədar şirkət ayın sonuna qədər hesabat təqdim etməlidir.”

Rus dilindən Azərbaycan dilinə tərcümə zamanı mətnin oxunaqlılığını artırmaq üçün bəzi hallarda cümlələr yenidən qurulur.

Cins kateqoriyasının düzgün ötürülməsi

Rus dilində isimlər və bəzi fel formaları kişi, qadın və orta cinsə görə dəyişir. Azərbaycan dilində isə belə bir qrammatik kateqoriya yoxdur.

Məsələn:

«Он был назначен директором.»

«Она была назначена директором.»

Azərbaycan dilində hər iki cümlə “Direktor vəzifəsinə təyin edildi” kimi verilə bilər. Lakin mətnin kontekstindən asılı olaraq şəxsin cinsi barədə məlumatın qorunması vacib ola bilər.

Rəsmi ifadələrin təbii şəkildə çevrilməsi

Rus dilində rəsmi sənədlərdə tez-tez standart ifadələrdən istifadə edilir:

«Настоящим подтверждается»

«На основании вышеизложенного»

«В установленном порядке»

Rus dilindən Azərbaycan dilinə tərcümə zamanı bu ifadələr sözbəsöz deyil, Azərbaycan dilində qəbul olunmuş hüquqi və rəsmi terminologiyaya uyğun şəkildə çevrilir.

İxtisarların və dövlət qurumlarının adlarının tərcüməsi

Rus dilində çoxsaylı ixtisarlara rast gəlinir:

ООО

ЗАО

МВД

ФНС

Rus dilindən Azərbaycan dilinə tərcümə zamanı bu ixtisarların açılışı, hüquqi statusu və Azərbaycan dilində qəbul edilmiş qarşılığı nəzərə alınmalıdır. Bəzi hallarda ixtisar saxlanılır, bəzi hallarda isə tam izah verilir.

Terminoloji uyğunluğun qorunması

Texniki, tibbi, maliyyə və hüquqi sənədlərdə terminlərin düzgün seçilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Məsələn, rus dilində işlənən bir termin müxtəlif sahələrdə fərqli mənalar verə bilər. Tərcüməçi həmin sözün konkret mətn daxilində hansı mənada istifadə olunduğunu müəyyən etməlidir.

Peşəkar rus dilindən Azərbaycan dilinə tərcümə zamanı terminoloji ardıcıllıq qorunur və bütün sənəd boyunca eyni anlayış üçün eyni termin istifadə edilir.

Rus dilindən Azərbaycan dilinə peşəkar tərcümə

Rus dilindən Azərbaycan dilinə tərcümə zamanı qrammatik fərqlərin, terminologiyanın və üslub xüsusiyyətlərinin nəzərə alınması vacibdir. Peşəkar tərcüməçi yalnız dili deyil, həm də mətnin aid olduğu sahəni bilməlidir. Bu yanaşma sənədlərin, müqavilələrin, texniki materialların və digər mətnlərin Azərbaycan dilində aydın, dəqiq və təbii səslənməsini təmin edir.