Türk dilindən Azərbaycan dilinə tərcümə qaydaları

Türk dilindən Azərbaycan dilinə tərcümə ən çox tələb olunan tərcümə istiqamətlərindən biridir. Azərbaycan və türk dilləri eyni dil ailəsinə aid olsa da, söz ehtiyatı, terminologiya, rəsmi yazı üslubu və bəzi qrammatik xüsusiyyətlər baxımından müəyyən fərqlərə malikdir. Buna görə də türk dilindən Azərbaycan dilinə tərcümə zamanı mətnin sadəcə sözbəsöz çevrilməsi deyil, Azərbaycan dilinin norma və qaydalarına uyğunlaşdırılması vacibdir.

Türkiyə türkcəsindəki sözlərin Azərbaycan dilində qarşılığı

Türkiyə türkcəsində istifadə olunan bir çox söz Azərbaycan dilində fərqli formada işlənir.

Məsələn:

“Eğitim” → “Təhsil”

“Öğrenci” → “Tələbə” və ya “Şagird”

“Öğretmen” → “Müəllim”

“Yanıt” → “Cavab”

Türk dilindən Azərbaycan dilinə tərcümə zamanı Azərbaycan oxucusunun gündəlik istifadə etdiyi sözlərə üstünlük verilməlidir.

Türkiyə türkcəsinə məxsus ifadələrin uyğunlaşdırılması

Türkiyə türkcəsində geniş istifadə olunan bəzi ifadələr Azərbaycan dilində təbii səslənmir.

Məsələn:

“Kolay gelsin”

“Geçmiş olsun”

“Elinize sağlık”

Bu ifadələrin bir çoxunun Azərbaycan dilində birbaşa qarşılığı yoxdur. Türk dilindən Azərbaycan dilinə tərcümə zamanı belə ifadələrin mənası və istifadə məqsədi nəzərə alınaraq uyğun variant seçilir.

Hüquqi və inzibati terminlərin fərqləri

Azərbaycan və Türkiyənin dövlət idarəetmə sistemləri fərqli olduğundan bəzi rəsmi anlayışlar da fərqli adlandırılır.

Məsələn:

“Kaymakamlık” → Azərbaycanda eyni adlı qurum yoxdur.

“Nüfus Müdürlüğü” → Kontekstdən asılı olaraq Ədliyyə və ya ASAN Xidmət sisteminə aid anlayışlarla izah edilə bilər.

“Tapu” → Əmlak sənədi və ya çıxarış mənasında istifadə oluna bilər.

Türk dilindən Azərbaycan dilinə tərcümə zamanı hüquqi terminlərin Azərbaycan qanunvericiliyində qəbul edilmiş qarşılıqları seçilməlidir.

Xarici mənşəli sözlərin istifadəsi

Türkiyə türkcəsində bəzi beynəlxalq sözlər Azərbaycan dilindən fərqli şəkildə istifadə edilir.

Məsələn:

“Organizasyon” → “Təşkilat” və ya “tədbirin təşkili”

“Aktivite” → “Fəaliyyət”

“Departman” → “Şöbə”

Türk dilindən Azərbaycan dilinə tərcümə zamanı mümkün olduqda Azərbaycan dilinin ədəbi normalarına uyğun sözlərdən istifadə edilir.

Reklam və marketinq mətnlərinin lokallaşdırılması

Reklam mətnlərində istifadə olunan ifadələr birbaşa tərcümə edildikdə təsir gücünü itirə bilər.

Məsələn:

“Kaçırılmayacak fırsat”

Azərbaycan dilində adətən:

“Qaçırılmamalı fürsət”

və ya

“Əla fürsət”

kimi ifadələrlə təqdim edilir.

Türk dilindən Azərbaycan dilinə tərcümə zamanı reklam mesajının emosional təsiri və satış məqsədi qorunmalıdır.

Texniki terminlərin düzgün seçilməsi

Texnologiya, mühəndislik və sənaye sahələrində bəzi terminlər fərqli şəkildə istifadə olunur.

Məsələn:

“Yazılım” → “Proqram təminatı”

“Donanım” → “Avadanlıq”

“Veri tabanı” → “Məlumat bazası”

Türk dilindən Azərbaycan dilinə tərcümə zamanı sahəyə uyğun terminologiyanın seçilməsi mətnin peşəkar görünməsini təmin edir.

Türk dilindən Azərbaycan dilinə peşəkar tərcümə

Türk dilindən Azərbaycan dilinə tərcümə zamanı dillərin yaxınlığı işin asan görünməsinə səbəb olsa da, əslində bir çox terminoloji və üslubi fərqlər mövcuddur. Peşəkar tərcüməçi bu fərqləri nəzərə alaraq mətni Azərbaycan dilinin normalarına uyğunlaşdırır. Nəticədə tərcümə edilmiş mətn həm təbii səslənir, həm də Azərbaycan oxucusu tərəfindən asanlıqla başa düşülür.