Azərbaycan dilindən türk dilinə tərcümə qaydaları

Azərbaycan dilindən türk dilinə tərcümə ilk baxışda asan görünə bilər. Hər iki dil türk dilləri ailəsinə aid olduğundan çoxlu ortaq sözlərə və oxşar qrammatik quruluşa malikdir. Lakin məhz bu yaxınlıq bəzi hallarda səhvlərin yaranmasına səbəb olur. Peşəkar Azərbaycan dilindən türk dilinə tərcümə zamanı dillər arasındakı incə fərqlər, terminoloji xüsusiyyətlər və üslubi nüanslar nəzərə alınmalıdır.

Oxşar sözlər həmişə eyni məna vermir

Azərbaycan və türk dillərində yazılışı və səslənməsi oxşar olan bəzi sözlər fərqli mənalarda işlənir.

Məsələn:

“Subay” sözü Azərbaycan dilində evlənməmiş şəxs mənasını verir, türk dilində isə “bekâr” sözü daha çox istifadə olunur.

“Qəsəbə” sözü Azərbaycan dilində yaşayış məntəqəsini ifadə edir, Türkiyə türkcəsində isə adətən “kasaba” istifadə edilir.

Azərbaycan dilindən türk dilinə tərcümə zamanı sözlərin yalnız görünüşünə deyil, onların istifadə sahəsinə və mənasına da diqqət yetirilməlidir.

Azərbaycan dilinə məxsus sözlərin uyğunlaşdırılması

Azərbaycan dilində geniş istifadə olunan bəzi sözlər Türkiyə türkcəsində ya işlədilmir, ya da fərqli formada istifadə olunur.

Məsələn:

“Təhsil” → “eğitim”

“Əmək haqqı” → “maaş”

“Qəbul imtahanı” → “üniversite giriş sınavı” və ya kontekstə uyğun başqa ifadələr

Azərbaycan dilindən türk dilinə tərcümə zamanı oxucunun gündəlik istifadə etdiyi ifadələrə üstünlük verilir.

Rəsmi və hüquqi terminlərin fərqləri

Azərbaycan və Türkiyə qanunvericilik sistemləri fərqli olduğundan hüquqi terminlər də eyni olmaya bilər.

Məsələn:

“VÖEN” anlayışının Türkiyədə birbaşa qarşılığı yoxdur.

“Çıxarış” sözü daşınmaz əmlak sahəsində çox vaxt “tapu kaydı” və ya kontekstdən asılı olaraq başqa terminlərlə ifadə edilir.

Azərbaycan dilindən türk dilinə tərcümə zamanı hüquqi terminlər Türkiyədə qəbul edilmiş terminologiyaya uyğunlaşdırılır.

Tarix və rəqəmlərin yazılışı

Hər iki dildə tarix yazılışı oxşar olsa da, rəsmi sənədlərdə fərqli standartlara rast gəlinə bilər.

Məsələn:

15.03.2026

və ya

15 Mart 2026

formaları istifadə oluna bilər.

Azərbaycan dilindən türk dilinə tərcümə zamanı sənədin növünə uyğun format seçilir.

Müraciət formalarının düzgün seçilməsi

Azərbaycan dilində “siz” müraciəti geniş istifadə olunur. Türk dilində isə “siz” ilə yanaşı “sen” forması da gündəlik danışıqda daha aktivdir.

Rəsmi yazışmalarda isə:

“Sayın Yetkili”

“Sayın Müşteri”

kimi müraciətlərdən istifadə edilir.

Azərbaycan dilindən türk dilinə tərcümə zamanı mətnin rəsmilik səviyyəsi nəzərə alınmalıdır.

Texniki və biznes terminlərinin lokallaşdırılması

Son illərdə texnologiya və biznes sahəsində ingilis dilindən alınmış sözlərin istifadəsində də fərqlər yaranıb.

Məsələn:

“Endirim” → “indirim”

“Sifariş” → “sipariş”

“Müştəri” → “müşteri”

“Satınalma” → “satın alma”

Azərbaycan dilindən türk dilinə tərcümə zamanı Türkiyədə qəbul olunmuş terminlər seçilməlidir ki, mətn yerli oxucu üçün təbii görünsün.

Azərbaycan dilindən türk dilinə peşəkar tərcümə

Azərbaycan dilindən türk dilinə tərcümə zamanı dillərin oxşarlığına aldanmaq olmaz. Yaxın dillər arasında aparılan tərcümələrdə yanlış dost sözlər, terminoloji fərqlər, hüquqi anlayışlar və üslub xüsusiyyətləri xüsusi diqqət tələb edir. Peşəkar yanaşma nəticəsində tərcümə olunmuş mətn Türkiyə oxucusu üçün aydın, təbii və anlaşıqlı formada təqdim edilir.